Coraz więcej dzieci doświadcza cyberprzemocy w mediach społecznościowych, na komunikatorach czy w grach online. Jeśli zastanawiasz się, jak chronić dziecko przed cyberprzemocą, ten poradnik jest dla Ciebie. Przeczytaj historię Zosi i sprawdź, jakie kroki podjęli jej rodzice, aby przerwać spiralę hejtu.
Czym jest cyberprzemoc?
Cyberbullying, czyli przemoc rówieśnicza w sieci, może przybierać różne formy: od wyśmiewania, przez rozprzestrzenianie kompromitujących zdjęć, po groźby karalne i wykluczenie społeczne. To zjawisko nie dotyczy już tylko nastolatków – coraz młodsze dzieci padają ofiarami hejtu i manipulacji online.
„Znowu ktoś ją wyśmiał” – Jak ochronić przed cyberbullyingiem?
Zosia przyszła ze szkoły z podkrążonymi oczami. „Nic mi nie jest” – powtarzała. Potem jakby uspokoiło się, ale mama zauważyła, że jej nastroje są jak na huśtawce – uśmiech, normalna rozmowa, a po chwili oczy zachodzą łzami i dziecko zamyka się w pokoju. A do tego telefon nigdy nie opuszcza rąk, wciąż w niego nerwowo spogląda. Dopiero starszy brat pokazał rodzicom rolki z jej zdjęciem krążące po Tik Toku. Ktoś wkleił jej twarz do popularnego brain-rota i puścił w obieg. W klasie się z niej śmiali. Zosia zamknęła się w sobie. Dopiero po tygodniu zgodziła się porozmawiać. Razem z rodzicami zgłosili sprawę wychowawczyni. Wychowawczyni umyła ręce, twierdząc, że nie jest w stanie stwierdzić, czy to ktoś z klasy. Jednak kilka osób ze szkoły potwierdziło kto był autorem rolek. Przy najbliższej okazji tata Zosi porozmawiał na poważnie z hejterem i to zakończyło sprawę. Zosia jest w lepszym nastroju, bo znalazła kilka osób, które ją obiecały wspierać, jakby się znów jakiś hejt rozkręcił pod jej adresem. Od tego czasu mama co wieczór rozmawia z nią i o dobrych i złych rzeczach dziejących się online.
Co robić, gdy podejrzewamy, że dziecko padło ofiarą cyberprzemocy?
Nie jesteśmy w stanie uchronić dziecka przed każdą sytuacją. Możemy jednak wzmocnić jego odporność psychiczną, uczyć bezpiecznych zachowań i być uważnymi towarzyszami w cyfrowym świecie. Co zatem warto robić?
1. Rozmawiaj o cyberprzemocy bez oceniania
Zawsze podkreślamy wagę codziennej, naturalnej rozmowy o tym, co dzieje się w Internecie:
„Nie pytaj: 'Czy ktoś ci dokucza?’ – bo dziecko może się wycofać. Zamiast tego zapytaj: 'Czy ktoś dziś wrzucił coś, co cię zdenerwowało?’. Mówienie o emocjach to pierwszy krok do rozpoznania, że dzieje się coś trudnego.”
„Najlepsza ochrona to zaufanie. Dziecko, które wie, że może powiedzieć rodzicowi o wszystkim – nawet o tym, że kogoś samo skrzywdziło – ma szansę wyjść z sytuacji przemocy.”
2. Ucz konkretnych umiejętności cyfrowych radzenia sobie z cyberbullyingiem
Nie wystarczy mówić „nie klikaj”, „zablokuj” czy „nie ufaj obcym”. Dziecko potrzebuje ćwiczeń – modelowania tych zachowań:
- Jak zrobić zrzut ekranu i zapisać go jako dowód?
- Jak zgłosić nadużycie na TikToku, YouTube czy Instagramie?
- Jak nie dać się wciągnąć w spiralę odwetu i agresji?
3. Bądź obecny w wirtualnym świecie dziecka
To nie oznacza inwigilacji. To oznacza wspólne granie w gry, oglądanie filmików, komentowanie – jak równy z równym. Eksperci zgodnie podkreślają, że kontrola nie zastąpi relacji.
4. Wspieraj rozwój zainteresowań dziecka poza internetem, w realnym świecie
Dziecko, które ma silne więzi offline – przyjaciół, pasje, rodzinę – rzadziej wpada w spiralę przemocy online.
Najlepszą prewencją cyberprzemocy nie jest program filtrujący, tylko mama, która zrobi z córką bransoletkę z muliny, i tata, który rozegra z synem mecz na boisku.
Oraz grono przyjaciół, z którymi może porozmawiać o czymś więcej niż gra cyfrowa czy najnowsze trendy na Tik toku.
5. Zachęcaj do szukania pomocy przyjaciół i neutralnych znajomych
Wystarczy, że kilka osób przeciwstawi się cyberprześladowaniu by wybić prześladowcę z przekonania, że to co robi jest ok, a on jest całkowicie bez winy. Gdy grupa kilku osób wspólnie daje prześladowcy komunikat: to co robisz, jest złe, głupie, podłe – jest to wystarczającym impulsem, by przestał czuć się bezkarny
6. Reaguj na sygnały świadczące o byciu ofiarą cyberprzemocy
Jeśli dziecko:
- boi się wziąć do ręki telefon,
- nagle rezygnuje z zajęć,
- jest rozdrażnione, płaczliwe lub wybuchowe,
- ma trudności z zasypianiem,
– może to oznaczać, że coś trudnego dzieje się w jego relacjach online. Nie czekaj aż „samo przejdzie”.
7. W przypadku poważniejszych incydentów cyberprzemocy:
- Zbieraj dowody (screeny, linki, daty)
- Zgłoś sprawę wychowawcy, pedagogowi, jeśli sprawcą jest ktoś ze szkoły a jeśli trzeba – na policję.
- Można także skorzystać z pomocy telefonu zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111.
Więcej informacji poniżej:
Jak prawo polskie traktuje cyberprzemoc?
Zgodnie z definicją podaną przez Komendę Wojewódzką w Poznaniu CYBERPRZEMOC to: „prześladowanie, nękanie, wyśmiewanie innych osób z wykorzystywaniem Internetu i narzędzi typu elektronicznego takich jak: SMS, e-mail, witryny internetowe, fora dyskusyjne, portale społecznościowe i inne. Wiele z negatywnych zachowań, do których dochodzi za pośrednictwem sieci, spełnia znamiona czynu zabronionego, czyli przestępstw określonych przez kodeks karny.”
Najczęstsze formy cyberprzemocy to rozsyłanie kompromitujących materiałów, nękanie, grożenie, szantażowanie w sieci, rozsyłanie otrzymanych danych i wiadomości (np. zapisy rozmowy, kopie e-mail), tworzenie kompromitujących i ośmieszających stron internetowych, blogów, rozsyłanie niechcianych filmów, zdjęć, informacji, pisanie obraźliwych komentarzy na forach internetowych, komunikatorach, blogach, portalach społecznościowych, podszywanie się pod inną osobę na portalach społecznościowych, na blogach, wiadomościach e-mail lub komunikatorach, włamania na konta pocztowe i konta komunikatorów, w celu rozsyłania kompromitujących wiadomości.
Wszystko to traktowane jest jak przestępstwo i może być ścigane. Prześmiewczy argument: „Halo policja, proszę przyjechać na fejsbooka!” może odbić się czkawką osobie, której wydaje się, że może bezkarnie prześladować innych.
Kroki prawne postępowania w kontakcie z cybeprzemocą:
- Zabezpiecz zrzutami ekranowymi* dowody cyberprzemocy – pierwszą rzeczą, jaką robią sprawcy cyberprzemocy, gdy grozi im zdemaskowanie jest usuwanie dowodów przestępstwa z internetu.
- Jeśli wiesz, kim jest prześladowca – porozmawiaj z jego rodzicami, zgłoś problem szkole, w której się uczy. Każda szkoła ma obowiązek posiadania procedur postępowania w przypadku cyberprzemocy.
- Jeśli nie wiesz, kim jest prześladowca – po zabezpieczeniu dowodów skontaktuj się z policją.
- Bardziej szczegółowe omówienie problemów i procedur możesz znaleźć w broszurze opracowanej przez Wydział Prewencji Komendy Wojewódzkiej Policji w Poznaniu.
* nie dotyczy materiałów pornograficznych, w których wykorzystano czy w które wmanipulowano wizerunek twojego dziecka – nawet utrwalenie obcej twórczości podpada pod posiadanie pornografii dziecięcej – takie treści zgłaszaj od razu do dyzurnet.pl
Przepisy prawne w polskim kodeksie karnym na podstawie których można ścigać cyberprzemoc:
- art. 190 § 1 – groźby karalne
- art. 190a § 1 i § 2 – stalking, kradzież tożsamości – stalking ściganie następuje z urzędu
- art.200 – seksualne wykorzystanie małoletniego poniżej lat 15
- art. 202 § 2 – prezentowanie treści pornograficznych małoletniemu
- art.202 § 3 – produkcja i rozpowszechnianie pornografii dziecięcej
- art.202 § 4 – utrwalanie pornografii dziecięcej
- art.202 § 4a – sprowadzanie i posiadanie pornografii dziecięcej
- art.202 § 4b – produkcja, rozpowszechnianie, posiadanie treści pornograficznych przedstawiających wytworzony lub przetworzony wizerunek małoletniego uczestniczącego w czynności seksualnej (anime, manga, hentai, komiksy, itd.)
- art.202 § 5 – przepadek narzędzi i przedmiotów służących do popełniania przestępstw z art. 202 k.k
- art. 212 § 1 i 2 – pomówienie, x art. 216 § 1 i 2 – znieważenie – na wniosek pokrzywdzonego (w praktyce rzadko wykorzystywane)
- art. 267 – bezprawne uzyskanie informacji, np. włamanie do skrzynki e‑mail, konta społecznościowego
- art. 268 § 1 – naruszenie prawa do zapoznania się z informacją
- art. 269b – wytwarzanie, pozyskiwanie, zbywanie narzędzi przystosowanych do popełnienia przestępstwa komputerowego.
- art. 207 – znęcanie się, jeśli cyberprzemoc jest elementem szerszego znęcania (np. w rodzinie).
- art. 286 § 1 – oszustwo, x art. 287 § 1 – oszustwo komputerowe.
Jak możesz pomóc dziecku pozbierać się po doświadczeniu cyberprzemocy?
Oto materiały przygotowane przez naszą fundację dla nastolatków:
FAQ – Jak chronić dziecko przed cyberprzemocą?
❓ Co to jest cyberprzemoc (cyberbullying)?
Cyberprzemoc to prześladowanie, wyśmiewanie lub ośmieszanie z wykorzystaniem Internetu, SMS-ów, komunikatorów i portali społecznościowych. Obejmuje m.in.:
✔️ rozsyłanie kompromitujących zdjęć i filmów,
✔️ publikowanie obraźliwych komentarzy,
✔️ podszywanie się pod dziecko w sieci,
✔️ groźby i szantażowanie online.
❓ Jakie sygnały świadczą, że dziecko doświadcza cyberprzemocy
✅ unika telefonu lub komputera,
✅ nagle rezygnuje z zajęć, które lubiło,
✅ bywa rozdrażnione, płaczliwe lub zamknięte w sobie,
✅ ma problemy ze snem.
❓ Jak zapobiegać cyberprzemocy?
✔️ Rozmawiaj codziennie: pytaj np. „Czy coś Cię dziś w Internecie zdenerwowało?”
✔️ Ucz dziecko umiejętności cyfrowych: jak zrobić zrzut ekranu, zgłosić obraźliwy film.
✔️ Bądź obecny w świecie online: wspólnie oglądajcie, komentujcie, grajcie.
✔️ Wzmacniaj więzi offline: sport, hobby, spotkania z przyjaciółmi.
👉 Sprawdź bezpłatny poradnik dla rodziców dotyczący lepszej komunikacji rodzic- nastolatek
❓ Jak reagować, jeśli dziecko padło ofiarą cyberprzemocy?
📌 Zabezpiecz dowody: zrób zrzuty ekranu, zachowaj linki.
📌 Zgłoś sprawę: wychowawcy, pedagogowi lub dyrekcji szkoły.
📌 W razie poważnych gróźb: zgłoś na policję.
📌 Zadzwoń po pomoc: Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży – 116 111.
👉 Procedury prawne dotyczące cyberprzemocy
❓ Jak zgłosić cyberprzemoc na TikToku, Instagramie czy YouTube?
Każda platforma ma opcję zgłaszania:
- TikTok: menu „Zgłoś” przy filmie lub komentarzu,
- Instagram: zgłoś profil lub wiadomość,
- YouTube: zgłoś film lub komentarz,
- Messenger: zablokuj i zgłoś użytkownika.
❓ Co zrobić, jeśli nie wiesz, kto jest sprawcą?
Najpierw zabezpiecz dowody (zrzuty ekranu, linki). Następnie skontaktuj się z policją lub z serwisem zgłaszania nielegalnych treści, np. dyzurnet.pl.
❓ Co zrobić, jeśli materiały są nielegalne (np. pornografia dziecięca)?
Takich treści nie wolno pobierać ani przechowywać. Zgłoś je natychmiast na dyzurnet.pl lub poinformuj policję.
❓ Jak wspierać dziecko po doświadczeniu cyberprzemocy?
❤️ Rozmawiaj z nim o emocjach, ucz radzenia sobie ze stresem.
❤️ Pomóż mu znaleźć przyjaciół, którzy staną w jego obronie.
❤️ W razie potrzeby skorzystaj z pomocy psychologa lub pedagoga.
👉 Pokaz, jak można radzić sobie z prześladowcami
Leave a Reply